← Trở về thư viện

Bài Toán Đánh Số Trang Sách Và Dãy Số Cách Đều Lớp 4 Nâng Cao

Tổng hợp lý thuyết, công thức tính nhanh và các dạng bài toán đánh số trang sách, tìm chữ số thứ n, tính tổng dãy số cách đều môn Toán Lớp 4 kèm sơ đồ và gợi ý giải ẩn hiện.

Mục lục bài viết8 mục

Chủ đề Dãy số và Đánh số trang sách là dạng toán kinh điển xuất hiện đều đặn trong các kỳ thi học sinh giỏi Tiểu học, Violympic Toán và các đề khảo sát năng lực tư duy Toán Lớp 4.

Bài viết này thuộc chuỗi Tuyển tập Toán bồi dưỡng Lớp 4 theo Chương trình 2018, cung cấp hệ thống công thức chuẩn xác và các phương pháp giải tối ưu nhất cho từng dạng bài.


1. Công thức nền tảng của Dãy số cách đều

Cho một dãy số cách đều có số đầu là aa, số cuối là bb, khoảng cách giữa hai số liên tiếp là dd:

a,a+d,a+2d,…,ba, \quad a + d, \quad a + 2d, \quad \dots, \quad b
  • Khoảng cách giữa hai số liên tiếp: d=xn+1−xnd = x_{n+1} - x_n.
  • Số các số hạng của dãy:Soˆˊ soˆˊ hạng=(b−a):d+1\text{Số số hạng} = (b - a) : d + 1
  • Số hạng thứ nn của dãy:xn=a+(n−1)×dx_n = a + (n - 1) \times d
  • Tổng của dãy số cách đều:Tổng=(a+b)×Soˆˊ soˆˊ hạng:2\text{Tổng} = (a + b) \times \text{Số số hạng} : 2

2. Sơ đồ phân nhóm các trang sách

Phân nhóm chữ số khi đánh số trang sách Trang 1 - 9 9 trang (9 CS) Trang 10 - 99 90 trang (180 CS) Trang 100 - 999 900 trang (2700 CS) Đến trang 99: Dùng hết 189 chữ số | Đến trang 999: Dùng hết 2889 chữ số

3. Các dạng toán chọn lọc có lời giải

Dạng 1: Cho biết số trang sách, tìm tổng số chữ số cần dùng

Ví dụ 1

Một cuốn sách giáo khoa Toán Lớp 4 dày 216216 trang. Để đánh số thứ tự các trang của cuốn sách đó (tính từ trang 11), người ta phải dùng tất cả bao nhiêu lượt chữ số?

Xem hướng dẫn & Lời giải chi tiết
  • Từ trang 11 đến trang 99 có 99 trang có 11 chữ số:9×1=9 (chữ soˆˊ)9 \times 1 = 9\text{ (chữ số)}
  • Từ trang 1010 đến trang 9999 có 9090 trang có 22 chữ số:90×2=180 (chữ soˆˊ)90 \times 2 = 180\text{ (chữ số)}
  • Từ trang 100100 đến trang 216216 có số trang là:(216−100):1+1=117 (trang)(216 - 100) : 1 + 1 = 117\text{ (trang)}Số chữ số dùng để đánh các trang này là:117×3=351 (chữ soˆˊ)117 \times 3 = 351\text{ (chữ số)}Tổng số chữ số cần dùng là:9+180+351=540 (chữ soˆˊ)9 + 180 + 351 = 540\text{ (chữ số)}Đáp số: 540540 chữ số.

Dạng 2: Cho biết tổng số chữ số, tìm số trang của cuốn sách

Ví dụ 2

Để đánh số thứ tự các trang của một cuốn từ điển mini bắt đầu từ trang 11, người ta đã dùng hết tất cả 648648 chữ số. Hỏi cuốn từ điển đó có tất cả bao nhiêu trang?

Xem hướng dẫn & Lời giải chi tiết
  • Số chữ số dùng để đánh các trang có 11 và 22 chữ số (từ trang 11 đến trang 9999) là:9×1+90×2=189 (chữ soˆˊ)9 \times 1 + 90 \times 2 = 189\text{ (chữ số)}
  • Nhận thấy 189<648<2889189 < 648 < 2889, nên số trang của cuốn từ điển dừng lại ở số có 33 chữ số.
    Số chữ số dùng để đánh các trang có 33 chữ số là:648−189=459 (chữ soˆˊ)648 - 189 = 459\text{ (chữ số)}
  • Số trang có 33 chữ số của cuốn sách là:459:3=153 (trang)459 : 3 = 153\text{ (trang)}
  • Tổng số trang của cuốn từ điển là:99+153=252 (trang)99 + 153 = 252\text{ (trang)}Đáp số: 252252 trang.

Dạng 3: Tìm chữ số thứ nn khi viết liên tiếp dãy số tự nhiên

Ví dụ 3

Người ta viết dãy các số tự nhiên liên tiếp:

1234567891011121314…1234567891011121314\dots

Hỏi chữ số thứ 350350 của dãy số trên là chữ số nào?

Xem hướng dẫn & Lời giải chi tiết
  • Từ 11 đến 99 có 99 chữ số.
    Số chữ số còn lại là:350−9=341 (chữ soˆˊ)350 - 9 = 341\text{ (chữ số)}
  • Kể từ số 1010, mỗi số có 22 chữ số. Ta thực hiện phép chia có dư:341:2=170 (dư 1)341 : 2 = 170\text{ (dư } 1\text{)}
  • Như vậy ta đã viết trọn vẹn 170170 số có 22 chữ số kể từ số 1010, và còn dư 11 chữ số của số tiếp theo.
  • Số có 22 chữ số thứ 170170 là:10+(170−1)=17910 + (170 - 1) = 179
  • Số liền sau số 179179 là số 180180. Vì còn dư 11 chữ số nên chữ số thứ 350350 chính là chữ số đầu tiên của số 180180, tức là chữ số 11.
    Đáp số: Chữ số 11.

4. Bài tập tự luyện có gợi ý ẩn/hiện

Bài 1: Một cuốn sách dày 160160 trang. Hỏi cần dùng bao nhiêu chữ số để đánh số trang?

Gợi ý & Đáp số

Trang 1-9: 9 chữ số.
Trang 10-99: 180 chữ số.
Trang 100-160: (160−100+1)×3=61×3=183(160 - 100 + 1) \times 3 = 61 \times 3 = 183 chữ số.
Tổng: 9+180+183=3729 + 180 + 183 = 372 chữ số.

Bài 2: Để đánh số trang của một cuốn sách người ta dùng 345345 chữ số. Hỏi cuốn sách có bao nhiêu trang?

Gợi ý & Đáp số

Số chữ số trang 3 chữ số: 345−189=156345 - 189 = 156 chữ số.
Số trang 3 chữ số: 156:3=52156 : 3 = 52 trang.
Số trang của cuốn sách: 99+52=15199 + 52 = 151 trang.

Bài 3: Cho dãy số: 2;6;10;14;18;…2; 6; 10; 14; 18; \dots Tìm số hạng thứ 100100 và tính tổng của 100100 số hạng đầu tiên của dãy.

Gợi ý & Đáp số

Dãy cách đều 44 đơn vị.
Số hạng thứ 100: 2+(100−1)×4=3982 + (100 - 1) \times 4 = 398.
Tổng: (2+398)×100:2=20000(2 + 398) \times 100 : 2 = 20000.

NHỚ LẠI · ĐỐI CHIẾU · ÔN TẬP

Tự kiểm tra kiến thức

Các thẻ lấy từ nội dung bài học. Với câu điền khuyết, bấm vào dấu “…” để chọn cụm từ phù hợp; với thẻ nhớ lại, em tự đối chiếu và đánh giá.

✦ Mẹo học tập

Học từng chút một, nghỉ ngơi đều đặn.